فصل چهاردهم كتاب كه در انواع و اقسام آبله و سرخك است يك دوره كامل و مشروح اين دو بيمارى است ، كه اگر با نظر تحقيق و تدقيق در آن نظر افكنده شود ، معلوم مىگردد كه رازى تمام انواع و اقسام آبله و سرخك را شخصا ديده كه چنين اظهار عقيده مىكند . رازى نوزده قسم آبله و سرخك در اين فصل آورده كه با موازين كنونى تقريبا هيچ تفاوتى ندارد . 5 - آبله و سرخك در مؤلفات ديگر رازى - قبل از آنكه بموضوع اين قسمت به پردازيم متذكر مىگردم كه تقريبا تمام پزشكان اسلامى فصلى از كتاب تأليفى خود را در باب آبله اختصاص داده‌اند . گرچه رازى در بسيارى از مؤلفات و مصنفات طبى خود درباره آبله و سرخك مطالبى آورده ، بدين معنى كه ضمن ذكر بيماريها از اين دو بيمارى هم سخن گفته ، اما كتاب آبله و سرخك را مخصوصا براى اين دو بيمارى تأليف كرده است . من باب مثال متذكر مىگردم كه رازى : الف ) در كتاب حاوى از اين دو بيمارى و سبب بروز و درمان و عوارض و ساير موضوعات مطالبى دارد ، اما مختصر و اصولا شباهتى به كتاب آبله و سرخك ندارد . در كتاب حاوى چاپ حيدرآباد دكن مجلد هفدهم كه به سال 1385 هجرى قمرى ( مطابق 1964 ميلادى ) چاپ شده است ، قريب سى و پنج صفحه بيش نيست . در اين سى و پنج صفحه كه خلاصه‌اى بيش نيست ضمن كتاب بسيار مطول و بزرگ حاوى است كه يك دوره طب و بهداشت و فنون طبى مىباشد . قاعدة نبايد هم مفصل باشد ، چرا كه تأليف خاصى براى آبله و سرخك نمىباشد . اما در همين سى و پنج صفحه رازى از عقايد عده زيادى از پزشكان به مانند . اقريطن « 1 »

--> ( 1 ) - اقريطن - ( Criton ) - اين طبيب كه بنام اقريطون المزين معروف مىباشد ( 52 - 117 ميلادى ) معاصر تراژان امپراطور روم بود . وى قبل از جالينوس مىزيسته و كتبى چند در - پزشكى و تاريخ دارد من جمله از كتب وى كتابى است به نام « كتاب الزينه » .